Kindergeld و Elterngeld برای والدین ایرانی در آلمان

آلمان یکی از سخاوتمندترین کشورهای جهان در مزایای خانوادگی است. این راهنما به شما کمک می‌کند تمام پولی که حق شماست دریافت کنید — قبل و بعد از تولد فرزند.

تفاوت‌های اصلی

	Kindergeld	Elterngeld	Elternzeit
نوع	مزایای ماهانه	پرداخت موقت بعد از تولد	مرخصی شغلی
مقدار	۲۵۵€/ماه (ثابت)	۶۵–۱۰۰٪ درآمد (تا ۱۸۰۰€)	بدون حقوق
مدت	تا ۱۸ (یا ۲۵) سال فرزند	۱۲–۱۴ ماه	تا ۳ سال
پرداخت‌کننده	Familienkasse	Elterngeldstelle	کارفرما (حق برگشت)
اجباری بودن درخواست	بله	بله	بله، با ۷ هفته پیش‌اطلاع

می‌توانید هر سه را هم‌زمان داشته باشید — این رایج‌ترین حالت است.

Kindergeld — مزایای پایه‌ی هر فرزند

مقدار (۲۰۲۵)

• ۲۵۵ یورو در ماه برای هر فرزند (افزایش از ۲۵۰ یورو در ژانویه ۲۰۲۵)
• یکسان برای فرزند اول، دوم، سوم، یا چهارم به بعد
• مستقل از درآمد والدین

تا چه سنی؟

• تا ۱۸ سالگی بدون قید
• تا ۲۵ سالگی اگر فرزند تحصیل یا کارآموزی (Ausbildung) می‌کند
• بدون محدودیت سنی اگر فرزند به دلیل ناتوانی نمی‌تواند خودش زندگی کند

چه کسی واجد شرایط است؟

والدینی که:

• در آلمان ساکن (با Hauptwohnsitz)
• Aufenthaltstitel مناسب دارند — معمولاً §18، §18g (Blue Card)، §9 (دائم)، §28 (خانوادگی)
• یا تابعیت EU/EEA دارند

دانشجویان (§16) معمولاً واجد شرایط نیستند مگر شرایط خاصی (مثلاً همسر آلمانی).

چطور درخواست بدهید

۱. سایت www.arbeitsagentur.de → "Kindergeld online beantragen"

۲. فرم آنلاین یا کاغذی پر کنید

۳. مدارک پیوست:

• شناسنامه‌ی فرزند (Geburtsurkunde)
• Steuer-ID شما و فرزند
• Aufenthaltstitel (شما و فرزند)
• Anmeldung
• حساب بانکی IBAN

۴. پردازش: ۲ تا ۶ هفته

۵. پرداخت ماهانه به حساب شما

مهم: فقط می‌توانید حداکثر ۶ ماه عقب‌گرد Kindergeld بگیرید. زودتر درخواست بدهید — هر ماه تاخیر = ۲۵۵ یورو از دست رفته.

Elterngeld — جایگزین درآمد بعد از تولد

Basis-Elterngeld

• ۶۷٪ از درآمد خالص ماهانه قبل از تولد
• درآمد پایین (<~۱۰۰۰€): تا ۱۰۰٪
• درآمد بالا (>۱۲۰۰€): ۶۵٪
• حداقل: ۳۰۰ یورو در ماه
• حداکثر: ۱۸۰۰ یورو در ماه

مدت

• یک والد: ۱۲ ماه
• هر دو والد (Partnermonate): ۱۴ ماه (مادر ۱۲ + پدر ۲، یا هر تقسیم)
• والد تنها (Alleinerziehend): ۱۴ ماه

ElterngeldPlus

• نصف مقدار، ۲ برابر مدت
• یعنی حداکثر ~۹۰۰ یورو در ماه، تا ۲۸ ماه
• بهتر اگر: می‌خواهید پاره‌وقت کار کنید و در عین حال درآمد ثابت داشته باشید

Partnerschaftsbonus

• ۴ ماه اضافی ElterngeldPlus
• شرط: هر دو والد هم‌زمان ۲۴–۳۲ ساعت در هفته کار کنند
• مناسب برای والدینی که می‌خواهند کار و خانواده را شریک کنند

محاسبه‌ی نمونه

مادر با حقوق خالص ماهانه ۲۵۰۰ یورو:

• Basis-Elterngeld: ۲۵۰۰ × ۶۵٪ = ۱۶۲۵ یورو در ماه برای ۱۲ ماه
• ElterngeldPlus: ~۸۱۲ یورو در ماه برای ۲۴ ماه
• Partnerschaftsbonus: ~۸۱۲ یورو × ۴ ماه اضافی = +۳۲۴۸ یورو

محاسبه‌گر رسمی: familienportal.de

درخواست Elterngeld

۱. بعد از تولد فرزند (نه قبل)

۲. به Elterngeldstelle ایالت‌تان مراجعه کنید (آنلاین یا کاغذی)

۳. مدارک:

• شناسنامه‌ی فرزند
• مدرک حقوق ۱۲ ماه قبل از تولد (Lohnabrechnungen یا برای فریلنسر: Steuerbescheid)
• مدرک Mutterschaftsgeld (اگر کارمند هستید)
• مدرک Krankenkasse
• IBAN
• برای پدر: مدرک رسمی پدر بودن (Vaterschaftsanerkennung اگر متاهل نیستید)

۴. پردازش: ۲ تا ۸ هفته

۵. پرداخت ماهانه

حداکثر ۳ ماه عقب‌گرد قابل پرداخت — درخواست را زود بدهید.

Elternzeit — مرخصی شغلی

حق قانونی

• تا ۳ سال مرخصی برای هر فرزند
• حق برگشت به همان شغل (نه شغل یا مقام پایین‌تر)
• معمولاً ۱۲ ماه استفاده + ۲۴ ماه ذخیره برای استفاده بعد (تا ۸ سالگی فرزند)

چطور درخواست بدهید

۱. حداقل ۷ هفته قبل از شروع مرخصی، کتبی به کارفرما اعلام کنید

۲. مشخص کنید:

• تاریخ شروع و پایان
• برنامه‌ی پاره‌وقت (اگر می‌خواهید کار کنید)

۳. کارفرما نمی‌تواند رد کند (حق قانونی شماست)

۴. در طول Elternzeit کارفرما نمی‌تواند شما را اخراج کند

کار در حین Elternzeit

• می‌توانید تا ۳۲ ساعت در هفته کار کنید
• یا با کارفرمای جدید
• یا فریلنسر شوید

Mutterschutz — حمایت ویژه‌ی مادر

برای مادران کارمند:

• ۶ هفته قبل از تولد + ۸ هفته بعد (یا ۱۲ هفته بعد اگر دوقلو، چندقلو، یا فرزند معلول)
• حقوق کامل از Krankenkasse + کارفرما
• در این مدت کار ممنوع است (شما نمی‌توانید کار کنید حتی اگر بخواهید)
• محافظت از اخراج: از روز اعلام بارداری تا ۴ ماه بعد از تولد

نکات حیاتی مخصوص ایرانی‌ها

۱. شناسنامه‌ی فرزند — قدم اول

بعد از تولد، فرزند را در Standesamt شهر تولد ثبت کنید (معمولاً بیمارستان کمک می‌کند). مدارک لازم:

• شناسنامه‌ی والدین (ایرانی، با ترجمه‌ی رسمی)
• سند ازدواج (با ترجمه‌ی رسمی)
• پاسپورت‌ها
• Anmeldung

هزینه: ~۴۰ یورو برای Geburtsurkunde

۲. Vaterschaftsanerkennung

اگر متاهل نیستید (طبق قانون آلمان)، پدر باید در Jugendamt پدر بودن را رسمی تایید کند (Vaterschaftsanerkennung). بدون آن:

• پدر در شناسنامه ثبت نمی‌شود
• پدر حق سرپرستی ندارد
• Elterngeld برای پدر مشکل می‌شود

مهم: ازدواج در ایران اگر در آلمان به رسمیت شناخته نشده، طبق قانون آلمان "متاهل نیستید". ازدواج ایرانی را در سفارت آلمان یا Standesamt به رسمیت بشناسانید.

۳. تابعیت فرزند — حق خاک

فرزندی که در آلمان به دنیا می‌آید به‌طور خودکار آلمانی نیست مگر:

• یکی از والدین آلمانی باشد، یا
• یکی از والدین ۸ سال در آلمان زندگی کرده و Niederlassungserlaubnis دارد (قانون §4 StAG)

از قانون جدید ۲۰۲۴: فرزند می‌تواند هر دو تابعیت را داشته باشد (ایرانی + آلمانی) — قبلاً مجبور بود انتخاب کند.

۴. مهد کودک (Kita) — برنامه‌ریزی زود

• حق قانونی برای جایگاه Kita از یک‌سالگی (KiTa-Anspruch)
• ولی در عمل: لیست انتظار ۶–۱۸ ماه در شهرهای بزرگ
• ثبت‌نام در دوران بارداری (نه بعد از تولد)
• در بسیاری از شهرها (برلین، مونیخ، فرانکفورت) Kita رایگان است؛ در سایر شهرها هزینه بر اساس درآمد والدین

۵. Krankenkasse فرزند

فرزند رایگان در Familienversicherung یکی از والدین (اگر GKV دارد و درآمد فرزند زیر حد) ثبت می‌شود. هرگز فراموش نکنید — در ۲ هفته‌ی اول به Krankenkasse اطلاع دهید.

۶. Kinderzuschlag — پول اضافه برای درآمد پایین

اگر درآمد خانواده پایین است:

• Kinderzuschlag (KiZ): تا ۲۹۲ یورو در ماه اضافی برای هر فرزند
• شرایط: درآمد بالای حداقل کافی برای والدین ولی پایین برای خانواده
• درخواست در Familienkasse

۷. کمک‌های اضافی محلی

بسیاری از ایالت‌ها و شهرها مزایای اضافی دارند:

• برلین: Berlin-Pass (تخفیف حمل‌و‌نقل، فرهنگ، ورزش)
• مونیخ: München-Pass
• هامبورگ: Hamburg-Pass
• Familienkarte در بسیاری ایالت‌ها

۸. ارز و سفر به ایران

اگر می‌خواهید بعد از تولد به ایران سفر کنید (مثلاً برای آشنایی خانواده):

• پاسپورت فرزند آلمانی را می‌توانید همان ۴ هفته بعد از تولد در Bürgeramt درخواست کنید (~۶۰€)
• اگر فرزند تابعیت آلمانی دارد، در ایران با ویزای ایرانی نیاز است (مگر شناسنامه‌ی ایرانی بگیرید)
• مرخصی Elternzeit در ایران مشکلی برای Elterngeld ایجاد نمی‌کند تا وقتی Hauptwohnsitz آلمان باقی است

خلاصه‌ی اقدام

قبل از تولد:

• Mutterschutz را به کارفرما اطلاع دهید (با اعلام بارداری)
• Kita ها را در محله جستجو و ثبت‌نام کنید
• Elternzeit برنامه‌ریزی کنید (۷ هفته قبل از شروع)
• محاسبه‌گر Elterngeld را پر کنید
• مدارک خانوادگی (شناسنامه‌ی والدین، سند ازدواج) را به فارسی و آلمانی آماده داشته باشید

روزهای اول بعد از تولد:

• Standesamt → Geburtsurkunde
• Krankenkasse → ثبت فرزند در Familienversicherung
• Kindergeld درخواست بدهید (Familienkasse)
• Elterngeld درخواست بدهید (Elterngeldstelle ایالت)
• اگر می‌خواهید: Anmeldung فرزند

اولین ماه‌ها:

• چک کنید آیا Kinderzuschlag واجد شرایط هستید
• کمک‌های محلی شهر (Familienpass، تخفیف‌های ورزشی، ...)
• برای تابعیت فرزند: اگر شرایط دارید، در Bürgeramt

---

🌐 koole.app · 📣 @Koole_DE