دعوت‌نامه آلمان (Verpflichtungserklärung)، راهنمای کامل برای دعوت خانواده

بیشتر ما دیر یا زود می‌خواهیم پدر و مادر، خواهر و برادر یا دوستی را برای چند هفته به آلمان بیاوریم. سفارت آلمان برای ویزای دیدار (Besuchsvisum یا ویزای شنگن کوتاه‌مدت) می‌خواهد بداند هزینه‌های سفر را چه کسی می‌دهد. اگر مهمان خودش پول کافی ندارد یا نمی‌تواند آن را با مدرک نشان دهد، میزبان در آلمان با یک تعهد رسمی به اسم Verpflichtungserklärung این هزینه‌ها را گردن می‌گیرد. در فارسی معمولا به آن «دعوت‌نامه» می‌گوییم، اما از نظر قانونی چیزی بیشتر از یک دعوت‌نامه است.

این راهنما می‌گوید این برگه چیست، چطور گرفته می‌شود، چه تعهدی برایتان می‌سازد و از کجا شروع کنید.

دعوت‌نامه‌ی ساده یا Verpflichtungserklärung؟

دو چیز متفاوت را اغلب با هم قاطی می‌کنیم:

برای بیشتر خانواده‌هایی که از ایران یا افغانستان دعوت می‌شوند، سفارت عملا Verpflichtungserklärung را انتظار دارد، چون نشان دادن پول کافی با حساب بانکی ایرانی سخت است.

چه کسی می‌تواند دعوت‌نامه بدهد

• در آلمان ثبت‌نام (Anmeldung) دارید و آدرس محل زندگی‌تان در آن شهر است.
• اگر شهروند اتحادیه‌ی اروپا نیستید، اقامت معتبر دارید (Aufenthaltstitel، مثلا اقامت کاری، بلوکارت یا اقامت دائم). با Duldung یا Fiktionsbescheinigung نمی‌توانید دعوت‌نامه بدهید.
• درآمد کافی و قابل اثبات دارید (پایین‌تر توضیح داده شده).

اگر دانشجو هستید یا درآمدتان کم است، گاهی همسر یا یکی از اقوام با درآمد بهتر می‌تواند جای شما دعوت‌نامه بدهد. مهمان می‌تواند پیش هر کسی بماند. لازم نیست میزبان و امضاکننده یک نفر باشند، اما باید در نامه‌ی دعوت روشن باشد.

مدارک لازم

فهرست دقیق را از وب‌سایت اداره‌ی شهر خودتان بگیرید. معمولا این‌ها خواسته می‌شوند:

• پاسپورت یا کارت شناسایی شما، به همراه کارت اقامت
• کپی صفحه‌ی اول پاسپورت مهمان (نام لاتین دقیقا مثل پاسپورت)
• اگر کارمند هستید: سه فیش حقوقی آخر (Gehaltsabrechnung). بعضی اداره‌ها قرارداد کار را هم می‌خواهند.
• اگر کارمند نیستید:
  • خویش‌فرما (Selbstständige): آخرین برگه‌ی مالیاتی (Steuerbescheid) یا گواهی درآمد خالص سه ماه آخر
  • بازنشسته: برگه‌ی حقوق بازنشستگی (Rentenbescheid)
• اگر درآمد منظم ندارید: موجودی پس‌انداز یا سپرده در بانک آلمانی
• قرارداد اجاره و مبلغ اجاره، چون اداره باید ببیند بعد از اجاره چقدر برایتان می‌ماند
• گواهی مبلغ بیمه‌ی درمانی خودتان، اگر بیمه‌ی خصوصی دارید
• آدرس محل اقامت مهمان در آلمان و تاریخ تقریبی سفر

چقدر درآمد لازم است

قانون عدد ثابتی تعیین نکرده و هر اداره خودش حساب می‌کند. منطق کلی این است: درآمد خالص شما باید بعد از هزینه‌ی زندگی خودتان، خانواده‌تان و اجاره، برای مهمان هم کافی باشد. بسیاری از اداره‌ها مبنا را مبلغی می‌گیرند که قانون از توقیف حقوق معاف کرده (pfändungsfreier Betrag). این مبلغ با تعداد افرادی که خرجشان را می‌دهید بالا می‌رود.

دو توصیه‌ی عملی:

• قبل از گرفتن وقت، در وب‌سایت اداره‌ی شهرتان دنبال «Verpflichtungserklärung» بگردید. بیشتر اداره‌ها حداقل درآمد یا روش محاسبه را نوشته‌اند.
• اگر درآمدتان مرزی است، دعوت را به یک نفر محدود کنید یا مدت سفر را کوتاه‌تر بگذارید. دعوت دو نفر برای سه ماه، درآمد بیشتری از دعوت یک نفر برای سه هفته می‌خواهد.

قدم به قدم

1. وقت بگیرید یا درخواست آنلاین بدهید. در بسیاری از شهرها اول باید فرم آنلاین را پر کنید و هزینه را با کارت اعتباری یا پی‌پال بپردازید. در برلین بعد از درخواست آنلاین، اداره مدارک را بررسی می‌کند و برایتان وقت می‌فرستد. انتظار تا وقت می‌تواند سه تا شش هفته طول بکشد، پس زود شروع کنید.
2. حضوری بروید و امضا کنید. برگه در حضور کارمند اداره امضا می‌شود. با وکالت‌نامه‌ی کتبی، بعضی اداره‌ها اجازه می‌دهند کس دیگری برگه را تحویل بگیرد.
3. اصل برگه را برای مهمان بفرستید. سفارت فقط اصل را می‌پذیرد، نه کپی یا عکس. با پست سفارشی یا پیک بین‌المللی بفرستید. یک کپی هم برای خودتان نگه دارید.
4. مهمان درخواست ویزا می‌دهد. وقت سفارت، فرم ویزا و فهرست مدارک را از وب‌سایت سفارت آلمان در کشور مهمان بگیرید. برگه نباید بیشتر از حدود ۶ ماه قبل از صدور ویزا صادر شده باشد. اگر سفر عقب افتاد، احتمالا برگه‌ی جدید لازم است.

برای مهمانان از ایران

درخواست ویزا در سفارت آلمان در تهران یا از طریق شرکتی که سفارت معرفی کرده انجام می‌شود. وضعیت پذیرش درخواست ویزا در تهران در سال‌های اخیر چند بار تغییر کرده، پس قبل از هر کاری صفحه‌ی ویزای teheran.diplo.de را ببینید. هزینه‌ی ویزای شنگن برای بزرگسالان ۹۰ یورو است.

برای مهمانان از افغانستان

سفارت آلمان در کابل از سال ۲۰۲۱ بسته است و درخواست ویزا باید در یک نمایندگی آلمان در کشور دیگری داده شود. کدام نمایندگی و با چه شرایطی را از وب‌سایت وزارت خارجه‌ی آلمان (auswaertiges-amt.de) بپرسید، چون این قوانین زیاد تغییر می‌کنند.

مدارکی که مهمان هم لازم دارد

دعوت‌نامه همه‌ی پرونده نیست. مهمان معمولا این‌ها را هم لازم دارد:

• پاسپورتی که دست‌کم ۳ ماه بعد از پایان سفر اعتبار داشته باشد و دو صفحه‌ی خالی داشته باشد
• فرم ویزا (معمولا آنلاین در videx.diplo.de) و عکس
• بیمه‌ی مسافرتی با پوشش دست‌کم ۳۰ هزار یورو برای همه‌ی کشورهای شنگن و برای کل مدت سفر
• رزرو یا برنامه‌ی پرواز
• نامه‌ی دعوت شما (Einladungsschreiben) با تاریخ‌ها و محل اقامت
• مدرک بازگشت: گواهی شغل یا بازنشستگی، سند ملک، شناسنامه‌ی فرزندانی که در ایران می‌مانند، ویزاهای قبلی

دلیل رایج رد شدن ویزا معمولا پول نیست، بلکه این است که سفارت قانع نمی‌شود مهمان برمی‌گردد. مدرک‌های بازگشت را جدی بگیرید.

تعهدی که امضا می‌کنید

این مهم‌ترین بخش است و در گروه‌های تلگرامی کمتر گفته می‌شود:

• شما همه‌ی هزینه‌های زندگی مهمان را تعهد می‌کنید: غذا، محل زندگی، درمان و بیمارستان و بلیت برگشت، اگر لازم شود.
• این تعهد از روز ورود مهمان به آلمان شروع می‌شود و تا ۵ سال معتبر است.
• نمی‌شود آن را لغو کرد. قانون پس گرفتن این تعهد را پیش‌بینی نکرده است.
• اگر مهمان در آلمان بماند و درخواست پناهندگی بدهد، اداره‌ها می‌توانند هزینه‌های زندگی او را تا سقف همین ۵ سال از شما بخواهند.

پس فقط برای کسی تعهد بدهید که به برگشتنش اطمینان دارید، و بیمه‌ی مسافرتی خوبی برایش بگیرید تا هزینه‌ی درمان احتمالی گردن شما نیفتد.

اشتباه‌های رایج

• فرستادن کپی یا عکس برگه به‌جای اصل. سفارت قبول نمی‌کند.
• دیر شروع کردن. وقت اداره چند هفته و وقت سفارت هم چند هفته طول می‌کشد. برای سفر در نوروز یا تابستان، دست‌کم سه ماه قبل شروع کنید.
• نام لاتین متفاوت. نام مهمان در برگه باید دقیقا مثل پاسپورتش باشد.
• بیمه‌ی ناقص. بیمه‌ای که فقط آلمان را پوشش دهد یا کمتر از ۳۰ هزار یورو باشد، دلیل رد ویزاست.
• برگه‌ی کهنه. اگر ویزا بیشتر از حدود ۶ ماه بعد از صدور برگه صادر شود، برگه‌ی تازه لازم است.

اگر ویزا رد شد

دلیل رد در برگه‌ی رد ویزا با علامت‌گذاری مشخص شده است. اگر دلیل، شک به بازگشت بوده، دعوت‌نامه‌ی جدید معمولا کمکی نمی‌کند و باید مدارک بازگشت قوی‌تر شود. می‌توانید با یک نامه‌ی کتبی و مستدل به سفارت اعتراض کنید (Remonstration) یا با پرونده‌ی کامل‌تر دوباره درخواست بدهید. اگر پرونده پیچیده است، با یک وکیل مهاجرت که فارسی یا دری صحبت می‌کند مشورت کنید. فهرست وکلای فارسی‌زبان در کوله را می‌توانید در بخش «وکیل» ببینید.

خلاصه

1. از اداره‌ی اتباع خارجی شهرتان وقت بگیرید، زود.
2. فیش حقوقی، قرارداد اجاره، کارت اقامت و کپی پاسپورت مهمان را آماده کنید.
3. برگه را حضوری امضا کنید و اصلش را با پست برای مهمان بفرستید.
4. مهمان با بیمه‌ی ۳۰ هزار یورویی و مدرک بازگشت، ظرف ۶ ماه درخواست ویزا بدهد.
5. یادتان باشد که تا ۵ سال مسئول هزینه‌های او هستید.

این راهنما اطلاعات عمومی است و جای مشاوره‌ی حقوقی را نمی‌گیرد. قوانین و هزینه‌ها ممکن است تغییر کنند. همیشه آخرین اطلاعات را از وب‌سایت اداره‌ی شهر خودتان و سفارت بگیرید.