نوبت اداره‌ی مهاجرت پیدا نمی‌کنید؟ اقامتتان را این‌طور حفظ کنید

نوبت گرفتن از اداره‌ی مهاجرت (Ausländerbehörde) در بسیاری از شهرهای آلمان، به‌خصوص برلین، ماه‌ها طول می‌کشد. خبر خوب این است که نوبت نداشتن به معنای از دست دادن اقامت نیست. چیزی که قانون نگاه می‌کند تاریخ درخواست شماست. این راهنما توضیح می‌دهد چطور به‌موقع درخواست بدهید، چه مدرکی نگه دارید و کی کار واقعاً فوری است.

این مطلب جایگزین مشاوره‌ی حقوقی نیست. قوانین و روش‌ها از شهری به شهر دیگر فرق می‌کند؛ همیشه سایت اداره‌ی مهاجرت شهر خودتان را هم ببینید. آخرین بررسی: اکتبر ۲۰۲۶.

مهم‌ترین قاعده: تاریخ درخواست، نه تاریخ نوبت

طبق §81 Abs. 4 AufenthG، اگر قبل از تمام شدن اقامت درخواست تمدید یا اقامت جدید بدهید، اقامت قبلی از روز انقضا تا روز تصمیم اداره معتبر حساب می‌شود. به این حالت Fiktionswirkung می‌گویند.

یعنی:

• لازم نیست قبل از انقضا نوبت داشته باشید؛ کافی است درخواست به‌موقع رسیده باشد.
• در این مدت می‌توانید مثل قبل کار کنید و در آلمان بمانید.
• این قاعده برای ویزای شنگن صدق نمی‌کند.

پس اولین کار وقتی تاریخ انقضا نزدیک است: درخواست را بفرستید، حتی اگر نوبت نزدیکی وجود ندارد. بهتر است ۲ تا ۳ ماه قبل از انقضا اقدام کنید.

۱. ببینید اداره‌ی شهرتان چطور درخواست می‌گیرد

هر اداره‌ی مهاجرت روش خودش را دارد. روی سایت اداره‌ی شهرتان دنبال Verlängerung Aufenthaltstitel بگردید. معمولاً یکی از این‌هاست:

• درخواست آنلاین (Online-Antrag) با بارگذاری مدارک
• فرم تماس (Kontaktformular)
• ایمیل یا نامه‌ی کتبی
• سیستم رزرو نوبت آنلاین (در شهرهایی که هنوز دارند)

برلین (LEA)

• سیستم رزرو آنلاین نوبت (OTV) از ۲۰۲۴ برای همیشه تعطیل شده است.
• برای بیشتر کارها، مثل اقامت کاری یا تحصیلی، درخواست آنلاین وجود دارد. برای بقیه از Kontaktformular استفاده می‌شود.
• LEA می‌گوید پیامی که از این راه‌ها می‌فرستید به‌عنوان درخواست حساب می‌شود. پس اگر قبل از انقضا فرستاده باشید، Fiktionswirkung دارید.
• ایمیل معمولی در برلین از سپتامبر ۲۰۲۳ به‌عنوان درخواست پذیرفته نمی‌شود.
• اداره مدارک را بررسی می‌کند و بعد برایتان نوبت می‌فرستد. طبق Willkommenszentrum برلین (آوریل ۲۰۲۶) باید دست‌کم ۲ تا ۳ ماه منتظر بمانید.

شهرهایی که هنوز رزرو آنلاین دارند

نوبت‌هایی که دیگران لغو می‌کنند دوباره آزاد می‌شوند؛ چند بار در روز سر بزنید و همه‌ی دسته‌های نوبتِ مربوط به کارتان را نگاه کنید. ولی منتظر نوبت نمانید: اگر انقضا نزدیک است، همزمان درخواست کتبی هم بفرستید (به روشی که اداره‌ی شهرتان پذیرفته است).

۲. رسید درخواست را نگه دارید

باید بتوانید ثابت کنید کی درخواست داده‌اید:

• PDF تأییدیه‌ی درخواست آنلاین را ذخیره و چاپ کنید. LEA برلین صریحاً همین را می‌خواهد.
• اگر ایمیل یا Kontaktformular فرستاده‌اید، نسخه‌ی ارسال‌شده و پیوست‌ها را نگه دارید.
• در برلین، این تأییدیه همراه پاسپورت و کارت اقامت فعلی نشان می‌دهد اقامت شما هنوز معتبر است؛ مثلاً برای کارفرما یا صاحبخانه.

نمونه‌ی متن درخواست کتبی

برای شهرهایی که ایمیل یا نامه می‌پذیرند (در برلین همین متن را در Kontaktformular بنویسید):

Betreff: Antrag auf Verlängerung meines Aufenthaltstitels, gültig bis [TT.MM.JJJJ]

Sehr geehrte Damen und Herren,

hiermit beantrage ich die Verlängerung meines Aufenthaltstitels, der am
[TT.MM.JJJJ] abläuft. Einen Termin vor diesem Datum konnte ich nicht buchen.

Name: [Vorname Nachname]
Geburtsdatum: [TT.MM.JJJJ]
Staatsangehörigkeit: iranisch
Aktueller Aufenthaltstitel: § [z. B. 18g AufenthG], gültig bis [TT.MM.JJJJ]
Aktenzeichen (falls vorhanden): [...]
Adresse: [Straße, PLZ Ort]

Ich bitte um einen Termin und, falls bis zur Entscheidung erforderlich,
um die Ausstellung einer Fiktionsbescheinigung.

Anbei: Kopie von Pass und Aufenthaltstitel, Meldebescheinigung,
Arbeitsvertrag, letzte 3 Gehaltsabrechnungen, Nachweis der Krankenversicherung.

Mit freundlichen Grüßen
[Name], [Telefon]

مدارکی که اداره‌ی شهرتان برای نوع اقامت شما می‌خواهد را از سایتش چک کنید و همه را همان بار اول پیوست کنید.

۳. نوبت را نخرید

نوبت اداره‌ی مهاجرت رایگان است. LEA برلین سیستم رزرو آنلاین را دقیقاً به این دلیل تعطیل کرد که دلال‌ها نوبت‌ها را برمی‌داشتند و می‌فروختند، و حالا اعلام کرده نوبتی که در سایت‌ها یا شبکه‌های اجتماعی فروخته می‌شود از طرف اداره نیست. پولتان را به دلال یا «سرویس نوبت‌گیری» ندهید.

۴. Fiktionsbescheinigung چیست؟

Fiktionsbescheinigung برگه‌ای است که نشان می‌دهد درخواست داده‌اید و اقامت شما تا تصمیم نهایی معتبر است.

• هزینه: طبق §47 AufenthV ۱۳ یورو. در برلین برای زیر ۱۸ سال ۶٫۵۰ یورو و برای برخی گروه‌ها، از جمله دریافت‌کنندگان کمک‌هزینه‌ی دولتی، رایگان.
• کی صادر می‌شود: در برلین معمولاً سر نوبت حضوری. اگر تا روز نوبت به آن نیاز دارید (مثلاً برای کار یا سفر)، در درخواستتان صریحاً بنویسید.
• سفر: طبق LEA برلین، با Fiktionsbescheinigung نوع §81 Abs. 4 می‌توانید سفر کنید و برگردید؛ با نوع §81 Abs. 3 بازگشت به آلمان ممکن نیست. قبل از هر سفری از اداره بپرسید و فقط با رسید PDF سفر نکنید.
• سفر به ایران: تا وقتی اقامت تمدیدشده یا Fiktionsbescheinigung مناسب را در دست ندارید، سفر نکنید. اگر بازگشت مشکل پیدا کند، از ایران حل کردنش بسیار سخت‌تر است.

۵. کار فوری دارید؟

برلین: در Kontaktformular گزینه‌ی درخواست فوری را انتخاب کنید. اداره خودش تصمیم می‌گیرد کار فوری است یا نه، و در صورت پذیرش یا Fiktionsbescheinigung برایتان می‌فرستد یا زودترین نوبت ممکن را می‌دهد. نمونه‌هایی که LEA فوری حساب می‌کند:

• سفر در ۴ هفته‌ی آینده، با مدرک رزرو
• نامه‌ی کارفرما که نشان می‌دهد بدون اقامت شغلتان را از دست می‌دهید
• نامه‌ی Jobcenter یا Sozialamt که نشان می‌دهد کمک‌هزینه‌تان قطع می‌شود

LEA در این موارد کمک فوری نمی‌دهد: نداشتن پاسپورت معتبر، و وقتی اقامت قبلی از دست رفته است.

شهرهای دیگر: قانون خودشان را دارند؛ روی سایت اداره دنبال «Notfall» یا «dringend» بگردید.

۶. کی وکیل لازم دارید؟

با یک وکیل متخصص مهاجرت (Fachanwalt für Migrationsrecht) حرف بزنید اگر:

• اقامتتان تمام شده و به‌موقع درخواست نداده‌اید. در این حالت اعتبار اقامت خودکار نیست؛ اداره می‌تواند برای جلوگیری از سختی غیرعادلانه آن را ادامه دهد (§81 Abs. 4 Satz 3)، ولی مجبور نیست.
• درخواستتان رد شده است.
• نامه‌ی اخراج (Abschiebung) گرفته‌اید.
• پرونده‌ی پیوستن خانواده (Familiennachzug) یا تغییر شغل پیچیده‌ای دارید.

هزینه: اگر قبلاً قرارداد هزینه نبسته باشید، اولین جلسه‌ی مشاوره برای اشخاص عادی طبق §34 RVG حداکثر ۱۹۰ یورو (به‌اضافه‌ی مالیات بر ارزش افزوده) است. هزینه‌ی پیگیری کامل پرونده را قبل از شروع بپرسید و کتبی بگیرید.

پیدا کردن وکیل: deutsche-anwaltauskunft.de یا جستجوی Fachanwalt Migrationsrecht [شهر].

اگر بیمه‌ی حقوقی (Rechtsschutzversicherung) دارید، قبل از هر چیز بپرسید امور مهاجرت و اقامت را پوشش می‌دهد یا نه؛ بسیاری از بیمه‌نامه‌ها این حوزه را پوشش نمی‌دهند.

نکته‌های مخصوص ایرانی‌ها

• نام یکسان در همه‌ی مدارک: املای لاتین نام شما در پاسپورت، کارت اقامت، Meldebescheinigung، بیمه و بانک باید یکی باشد. اگر فرق دارد، در اولین فرصت به اداره‌ی مهاجرت بگویید.
• ترجمه‌های رسمی آماده: ترجمه‌ی رسمی شناسنامه، سند ازدواج و مدارک تحصیلی را یک بار پیش مترجم رسمی (vereidigter Übersetzer) بگیرید و نسخه‌ی دیجیتال و کاغذی‌اش را نگه دارید. برخی اداره‌ها، مثل Standesamt، شرایط خاص خودشان را برای مترجم دارند؛ قبل از پرداخت بپرسید.
• مدرکی که از ایران در راه است: اگر منتظر مدرکی از ایران هستید، قبل از انقضا درخواست را با مدارک موجود بفرستید و در متن بنویسید کدام مدرک در راه است. منتظر کامل شدن مدارک نمانید.

خلاصه‌ی اقدام

۳ ماه قبل از انقضا

• روش درخواست اداره‌ی شهرتان را روی سایتش پیدا کنید
• مدارک لازم را جمع کنید و ترجمه‌ها را آماده داشته باشید

قبل از تاریخ انقضا

• درخواست را بفرستید، حتی اگر نوبت نزدیکی نیست
• تأییدیه (PDF یا ایمیل ارسال‌شده) را ذخیره و چاپ کنید

اگر کار فوری است

• در برلین: Kontaktformular، گزینه‌ی درخواست فوری، با مدرک
• قبل از سفر: Fiktionsbescheinigung واقعی بگیرید و از اداره بپرسید

اگر دیر شده یا رد شده‌اید

• همان روز درخواست بدهید
• با Fachanwalt für Migrationsrecht مشورت کنید (جلسه‌ی اول حداکثر ۱۹۰ یورو + مالیات)

---