خلاصهی سریع
- ۱دکترا در آلمان یا فردی است (با یک استاد راهنما) یا ساختاریافته (در یک مدرسهی دکترا). خیلی از دکتراها قرارداد کار دارند، نه فقط بورسیه.
- ۲سایتهای اصلی آگهی: academics.de، EURAXESS، DAAD و صفحهی کار دانشگاهها. در بیشتر رشتههای فنی و علوم انگلیسی کافی است.
- ۳برای کار پژوهشی، اقامت پژوهشگر (§ 18d) حداقل حقوق ندارد. اگر حقوق کافی است، بلو کارت هم ممکن است.
- ۴در رشتههای حساس، مثل هستهای، هوافضا، بعضی رشتههای شیمی و الکترونیک، دانشگاه باید برای پژوهشگر ایرانی کنترل صادرات و تحریم انجام دهد. ممکن است طول بکشد یا موقعیت ممکن نشود.
- ۵ویزای متقاضیان ایرانی معمولاً بررسی امنیتی دارد و میتواند چند ماه بیشتر طول بکشد. زود درخواست بدهید.
- ۶قراردادهای دانشگاهی معمولاً موقت هستند. خیلی از دکتراها بعداً به صنعت میروند.
در این راهنما۱۳
دکترا، پسادکترا و کار پژوهشی در آلمان
آلمان یکی از بزرگترین مقصدهای پژوهشگران ایرانی است. این راهنما مسیر دانشگاهی، اقامت و نکتههایی را که برای ایرانیها مهم است میگوید.
مسیر دانشگاهی در آلمان
| مرحله | توضیح |
|---|---|
| دکترا (Promotion) | معمولاً ۳ تا ۵ سال |
| پسادکترا (Postdoc) | قراردادهای موقت، معمولاً ۲ تا ۳ سال |
| استادیار (Juniorprofessur) یا رهبر گروه | مسیر به استادی |
| استاد (Professur) | موقعیت دائم |
قراردادهای دانشگاهی معمولاً موقت هستند و قانون حد زمانی برای قراردادهای موقت قبل و بعد از دکترا دارد. خیلی از دکتراها بعد از آن به صنعت میروند.
دکترا
دو راه
- دکترای فردی: با یک استاد راهنما (Doktorvater یا Doktormutter) مستقیم تماس میگیرید و موضوع را با او تعیین میکنید
- دکترای ساختاریافته: در یک مدرسهی دکترا (Graduiertenschule) یا برنامهی پژوهشی، با درخواست رسمی و دورههای آموزشی
قرارداد یا بورسیه
| قرارداد کار (Stelle) | بورسیه (Stipendium) | |
|---|---|---|
| بیمهی اجتماعی و بازنشستگی | بله | معمولاً نه |
| بیمهی درمانی | از طریق کار | خودتان |
| حقوق | معمولاً بیشتر | ثابت |
| اقامت | پژوهشگر یا کار | معمولاً تحصیلی |
اگر انتخاب دارید، قرارداد کار معمولاً امنتر است.
تماس با استاد
- ایمیل کوتاه و مشخص: پیشینهی پژوهشی، چرا گروه او، ایدهی مرتبط با کارهای اخیرش
- رزومهی دانشگاهی و مقالهها را ضمیمه کنید
- به ایمیلهای عمومی جواب کمتری میآید
مدرک
- کارشناسی ارشد ایرانی باید در anabin شناختهشده باشد. راهنمای ارزشگذاری مدرک
- ترجمهی رسمی و کپی برابر اصل. راهنمای ترجمهی رسمی
پیدا کردن موقعیت
- academics.de، بزرگترین سایت آگهیهای دانشگاهی آلمان
- EURAXESS، موقعیتها و اطلاعات برای پژوهشگران
- DAAD، بورسیهها و برنامههای دکترا
- Research in Germany
- صفحهی کار (Stellenangebote) دانشگاهها و مؤسسههای ماکس پلانک، فراونهوفر، هلمهولتز و لایبنیتس
- کنفرانسها و شبکهسازی در LinkedIn
در بیشتر رشتههای فنی، علوم و مهندسی، انگلیسی کافی است. برای علوم انسانی و تدریس، آلمانی خیلی کمک میکند.
اقامت
| حالت | اقامت |
|---|---|
| قرارداد پژوهشی با توافقنامهی میزبانی | اقامت پژوهشگر (§ 18d)، بدون حداقل حقوق |
| حقوق بالای حد بلو کارت | بلو کارت، راه کوتاهتر به اقامت دائم. راهنمای بلو کارت |
| دکترای بورسیه | معمولاً اقامت تحصیلی |
همسر و فرزندان معمولاً میتوانند بیایند. راهنمای پیوستن خانواده
نکتههای مخصوص ایرانیها
کنترل صادرات و تحریم
دانشگاهها و مؤسسههای پژوهشی طبق قانون کنترل صادرات و تحریمهای اروپا باید بررسی کنند که پژوهشگران کشورهای تحریمشده به دانش و تجهیزات حساس دسترسی پیدا نکنند.
- برای ایرانیها در رشتههایی مثل فناوری هستهای، هوافضا، موشک، بعضی رشتههای شیمی، الکترونیک و مواد، این بررسی ممکن است طول بکشد یا موقعیت را ممکن نکند
- در بیشتر رشتهها مشکلی نیست
- قبل از درخواست، از استاد راهنما بپرسید آیا موضوع پژوهش حساس است
بررسی امنیتی ویزا
- درخواست ویزای شهروندان بعضی کشورها، از جمله ایران، از یک بررسی امنیتی میان ادارهها (Konsultationsverfahren) میگذرد
- میتواند چند هفته تا چند ماه بیشتر طول بکشد
- زود درخواست بدهید و تاریخ شروع را با مؤسسه هماهنگ کنید
رفتن به صنعت
- خیلی از دکتراها و پسادکتراها به صنعت میروند، بهخصوص در IT، داده، مهندسی، دارو و مشاوره
- تجربهی پژوهشی را به زبان صنعت بنویسید: پروژهها، نتیجهها، ابزارها
- راهنمای پیدا کردن کار
چکلیست
- مدرک را در anabin چک کنید و ترجمه کنید
- موقعیتها را در academics.de و EURAXESS دنبال کنید
- به استادها ایمیل کوتاه و مشخص بزنید
- اگر انتخاب دارید، قرارداد کار را به بورسیه ترجیح دهید
- بپرسید موضوع پژوهش زیر کنترل صادرات است یا نه
- ویزا را زود درخواست بدهید
پرسش و پاسخ
پرسشهای پرتکرار
چطور در آلمان دکترا بگیرم؟
دو راه هست: دکترای فردی، که مستقیم با یک استاد راهنما (Doktorvater یا Doktormutter) تماس میگیرید، یا دکترای ساختاریافته در یک مدرسهی دکترا (Graduiertenschule) با درخواست رسمی. خیلی از موقعیتها قرارداد کار با دانشگاه یا مؤسسهی پژوهشی هستند و آگهی میشوند. مدرک کارشناسی ارشد ایرانی باید در anabin شناختهشده باشد.
بورسیه بهتر است یا قرارداد کار؟
قرارداد کار (Stelle) معمولاً بیمهی اجتماعی، بیمهی بازنشستگی و حقوق بیشتری دارد. بورسیه معمولاً بیمهی بازنشستگی ندارد و باید بیمهی درمانی را خودتان بدهید. اگر انتخاب دارید، قرارداد کار معمولاً امنتر است.
چه اقامتی بگیرم؟
با قرارداد پژوهشی و «توافقنامهی میزبانی» مؤسسه، اقامت پژوهشگر (§ 18d) که حداقل حقوق ندارد. اگر حقوق از حد بلو کارت بالاتر است، بلو کارت هم ممکن است و راه اقامت دائمش کوتاهتر است. دانشجوی دکترای بورسیه معمولاً اقامت تحصیلی میگیرد.
کنترل صادرات چیست و چرا برای ایرانیها مهم است؟
دانشگاهها طبق قانون کنترل صادرات و تحریمهای اروپا باید بررسی کنند که پژوهشگر از کشورهای تحریمشده به دانش و تجهیزات حساس دسترسی پیدا نکند. برای ایرانیها در رشتههایی مثل فناوری هستهای، هوافضا، موشک، بعضی رشتههای شیمی، الکترونیک و مواد، این بررسی ممکن است طول بکشد یا موقعیت را ممکن نکند. در بیشتر رشتهها مشکلی نیست. از استاد راهنما زود بپرسید.
چرا ویزای من اینقدر طول میکشد؟
درخواست ویزای شهروندان بعضی کشورها، از جمله ایران، از یک بررسی امنیتی میان ادارهها (Konsultationsverfahren) میگذرد که میتواند چند هفته تا چند ماه بیشتر طول بکشد. زود درخواست بدهید و تاریخ شروع کار را با مؤسسه هماهنگ کنید.
منابع رسمی





